Het woord ‘vooroordeel’ heeft onbetwist een negatieve bijklank. Een vooroordeel drukt een mening uit die berust op een gebrekkige kennis. Veel mensen die te maken hebben met een psychiatrisch probleem ervaren vooroordelen uit hun omgeving. Voor Eleos was dit aanleiding om een bewustwordingscampagne te starten. Want een vooroordeel kan mensen – vaak onbedoeld – veel pijn doen. Een onderdeel van deze bewustwordingscampagne was een onderzoekje naar ideeën die leven over mensen met psychische problemen en psychiatrie. Stickers plakken Op gezinsbeurs Wegwijs kregen bezoekers dit voorjaar de mogelijkheid om bij de stand van Eleos een briefje met hun mening of vooroordeel te plakken bij een viertal psychische ziektebeelden. Doel was om bezoekers uit te dagen eens na te denken over het beeld dat zij hebben van mensen met bijvoorbeeld schizofrenie, ADHD, een depressie of een borderline persoonlijkheidsstoornis. Moeilijk Na afloop van de beurs inventariseerde Eleos de honderden geplakte briefjes. “De briefjes gaven geen eensluidend beeld, maar bieden wel een impressie van de ideeën die leven ten aanzien van mensen met een psychisch probleem”, vertelt campagneleider Ellen Schuit. Opvallend is bijvoorbeeld het grote aantal briefjes dat uitdrukt het moeilijk te vinden op een goede manier om te gaan met psychische ziekte. Een greep uit de reacties: ‘Moeilijk voor jezelf en je omgeving, niet aantrekkelijk om mee om te gaan’ ‘Ongrijpbaar en onvoorspelbaar’ en ‘Wie is de echte persoon?’.” Daarnaast gaven veel mensen een begripvolle of opbeurende reactie. ‘Trek je niets aan van de buitenwereld. Je mag er zijn!’ ‘Je bent een parel in Gods hand’ ‘Het is een psychische aandoening. Je kunt er niets aan doen.’ Daar tegenover waren ook de nodige reacties te vinden die het tegendeel verwoordden. ‘Er zit een steekje los’, ‘Je bedenkt het gewoon zelf’, ‘Gek, gestoord’. Stereotype In de reacties kwamen ook typische stereotyperingen naar voren, waarbij één kenmerk leidend wordt in de totale beeldvorming. Deze onkunde maakt het totaalplaatje van wat een psychische ziekte inhoudt onvolledig en daardoor diffuus. Bij depressie bijvoorbeeld: ‘Je hebt weinig zelfvertrouwen’ en bij ADHD ‘Druk’. Dat dit slechts een enkel kenmerk van een ziektebeeld is, dat bovendien niet altijd aanwezig is, wordt hierbij totaal over het hoofd gezien. Onkunde maakt zo veel ‘slachtoffers’. Op deze website zijn diverse persoonlijke verhalen te lezen van mensen die last hebben van een stigma. Elske bijvoorbeeld, die daardoor zelfs vrienden is kwijtgeraakt. Of Niels, die zegt: “Men negeert mij, ik word niet serieus genomen.” Onkunde “Veel mensen weten niet hoe ze moeten reageren als iemand een psychisch probleem heeft. Daarom gaan ze hen uit de weg. Het zou helpen als ze gewoon in gesprek gaan en toegeven dat ze niet weten hoe ze moeten reageren. Alle mensen die we hebben gevraagd, gaven dit ook aan”, vertelt Ellen Schuit. Confronterend Op de Wegwijs vonden veel mensen het confronterend om te lezen wat andere mensen dachten over bepaalde ziektebeelden. Een mevrouw merkte bijvoorbeeld op: “Ik ben zelf een periode zwaar depressief geweest. Nu lees ik hoe mensen daar dus tegenaan kijken. Dat is nog steeds heel heftig om te lezen.” Een ander merkt op: “Wat zijn sommige mensen toch ook hard voor elkaar.”
Enkele foto's van de stand op gezinsbeurs Wegwijs |